Widget
Podziel się:

Województwo lubelskie


Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy województwa lubelskiego od 1945. Zobacz też: województwo lubelskie.
Województwo lubelskie
Herb województwa lubelskiegoFlaga województwa lubelskiego
Herb województwaFlaga województwa
Lubelskie (EE,E NN,N).png
Województwo lubelskie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku		POL Lublin COA 1.svg Lublin
Urząd WojewódzkiLublin, ul. Spokojna 4
WojewodaJolanta Szołno-Koguc
Urząd MarszałkowskiLublin, ul. Spokojna 4
MarszałekKrzysztof Hetman
Powierzchnia25 122,49[1] km²
Ludność2 154 892 ▼[1] mieszk.
(2010)
Gęstość zaludnienia85,78 mieszk./km²
Urbanizacja46,6%
Tablica rejestracyjnaL
TERYT06
Kod ISOPL-LU
Podział administracyjny województwa lubelskiego
Powiaty województwa lubelskiego
powiatygrodzkie4
ziemskie20
gminymiejskie20
miejsko-wiejskie21
wiejskie172
Adres urzędu
wojewódzkiego		ul. Spokojna 4
20-914 Lublin
Lubelski Urząd Wojewódzki
Oficjalna strona województwa lubelskiego

Województwo lubelskie – jedno z 16 województw; jednostka podziału administracyjnego Polski. Siedzibą władz wojewódzkich jest Lublin.

Współczesne woj. lubelskie obejmuje kilka głównych krain historycznych. Z regionu Małopolski należą do niego prawie w całości ziemia lubelska i ziemia łukowska, a ponadto część ziemi stężyckiej i fragment ziemi sandomierskiej na lewym brzegu Wisły. Obejmuje również płd. skraj Podlasia, część ziemi chełmskiej, oraz część Polesia. Od 1809 r. północna część obszaru między Wisłą a Bugiem znajdowała się w siedleckim regionie administracyjnym jako tzw. Podlasie Południowe.

Spis treści

[edytuj] Położenie

Województwo jest położone w południowo-wschodniej części Polski, między Wisłą a Bugiem (jedynie część powiatu puławskiego leży po zachodniej stronie Wisły). Graniczy z: Ukrainą i Białorusią, a także z województwami:

Województwo lubelskie zajmuje 8% powierzchni Polski, 3. miejsce w kraju pod względem powierzchni.

[edytuj] Położenie fizycznogeograficzne

Mapa fizyczna województwa lubelskiego

Terytorium województwa lubelskiego zajmuje części czterech jednostek najwyższego rzędu regionalizacji fizycznogeograficznej Europy. Większa jego część należy do megaregionu Pozaalpejskiej Europy Środkowej. Są to: makroregion Nizina Południowopodlaska (318.9), znajdujący się w granicach prowincji Niż Środkowoeuropejski oraz Wyżyna Lubelska (343.1) i Roztocze (343.2) – makroregiony prowincji Wyżyny Polskie. Polesie Zachodnie (845.1) i Polesie Wołyńskie (845.3) są makroregionami prowincji Polesie należącej do megaregionu Niżu Wschodnioeuropejskiego. Kotlina Sandomierska (512.4-5) jest częścią Megaregionu Karpackiego.

Krainy geograficzne województwa lubelskiego należą do trzech pasów rzeźby powierzchni Polski:

Spośród wymienionych makroregionów największą powierzchnię województwa zajmują: Wyżyna Lubelska, Nizina Południowopodlaska i Polesie Zachodnie.

Wody powierzchniowe. Całe województwo znajduje się w dorzeczu Wisły. Rzeka główna i jej małe bezpośrednie dopływy odprowadzają wody z zachodniej części terytorium. Środkowa część województwa znajduje się w dorzeczu (drugiego stopnia) Wieprza, wschodnia – Bugu (Narwi). Największą rzeką w lubelskiej części dorzecza Bugu jest Krzna, której zlewnia zajmuje północno-wschodnią część województwa. Na Lubelszczyźnie po południowej stronie Roztocza największą rzeką jest Tanew. W południowej części Polesia Zachodniego znajduje się zespół jezior krasowych.

[edytuj] Historia

Utworzone w 1999 r. z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

W 2006 r. Eurostat posługując się tzw. standardem siły nabywczej, który pozwala porównywać dane ekonomiczne z różnych krajów, uwzględniając różnice cen podał dane za 2003 r., gdzie województwo lubelskie zostało uznane za najbiedniejszy region Unii Europejskiej. Dokładnie w 2003 r. PKB na mieszkańca woj. lubelskiego wyniósł 3538 euro (najmniej w całej UE), co stanowiło 33,2% średniej unijnej[2].

[edytuj] Historia obszaru

Obecne ziemie woj. lubelskiego należały w I Rzeczypospolitej do województw: lubelskiego, ruskiego (ziemia chełmska) i bełskiego. Część powiatu radzyńskiego, powiat bialski oraz powiat włodawski należał do województwa brzeskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego.

[edytuj] Województwo lubelskie w latach 1474-1795

Information icon.svg Osobny artykuł: Województwo lubelskie (I Rzeczpospolita).

[edytuj] Województwo lubelskie w latach 1816-1837

Information icon.svg Osobny artykuł: Województwo lubelskie (Królestwo Polskie).

Stworzone w 1816 (poprzednik: Departament lubelski, następca w 1837: Gubernia lubelska.

[edytuj] Województwo lubelskie w okresie II RP

Information icon.svg Osobny artykuł: Województwo lubelskie (II Rzeczpospolita).

[edytuj] Województwo lubelskie w latach 1946-1950

Województwo lubelskie w latach 1946-1950

[edytuj] Województwo lubelskie w latach 1950-1975

Województwo lubelskie w latach 1950-1975

[edytuj] Województwo lubelskie w latach 1975-1998

Information icon.svg Osobny artykuł: Województwo lubelskie (lata 1975-1998).

[edytuj] Województwo lubelskie od 1999

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa lubelskiego.

W 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej powstało nowe województwo rządowo-samorządowe z obszaru województw lubelskiego, chełmskiego, zamojskiego oraz części bialskopodlaskiego, siedleckiego i tarnobrzeskiego.

[edytuj] Podział administracyjny

Information icon.svg Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa lubelskiego.

Na terenie województwo znajdują się 4 miasta na prawach powiatu, 20 powiatów, 213 gmin, 3645 sołectw i 4206 wsi.[potrzebne źródło]

Dane na rok 2009 wg GUS, w przybliżeniu do jedności[3].

HerbNazwaRodzaj
powiatu		SiedzibaPowierzchnia
(km²)		LudnośćGęstość zaludnienia
(osób/km²)
POL Biała Podlaska COA.svgBiała Podlaskam. na prawach powiatu-49577801179,18
POL Chełm COA 1.svgChełmm. na prawach powiatu-35677021934,34
POL Lublin COA 1.svgLublinm. na prawach powiatu-1473504622384,1
POL Zamość COA.svgZamośćm. na prawach powiatu-30665302217,67
POL powiat bialski COA.svgbialskiziemskiBiała Podlaska275511333841,14
POL powiat biłgorajski COA.svgbiłgorajskiziemskiBiłgoraj168110362361,64
POL powiat chełmski COA.svgchełmskiziemskiChełm18877913141,93
POL powiat hrubieszowski COA.svghrubieszowskiziemskiHrubieszów12686746053,2
POL powiat janowski COA.svgjanowskiziemskiJanów Lubelski8754740854,18
POL powiat krasnostawski COA.svgkrasnostawskiziemskiKrasnystaw10316814866,1
POL powiat kraśnicki COA.svgkraśnickiziemskiKraśnik10059885898,37
POL powiat lubartowski COA.svglubartowskiziemskiLubartów12898997569,8
POL powiat lubelski COA.svglubelskiziemskiLublin168014346685,4
POL powiat łęczyński COA.svgłęczyńskiziemskiŁęczna6375714889,71
POL powiat łukowski COA.svgłukowskiziemskiŁuków139410807577,53
POL powiat opolski-lubelski COA.svgopolskiziemskiOpole Lubelskie8106237277
POL Powiat parczewski COA.svgparczewskiziemskiParczew9523603637,85
POL powiat puławski COA 1.svgpuławskiziemskiPuławy934116028124,23
POL powiat radzyński COA.svgradzyńskiziemskiRadzyń Podlaski9656102663,24
POL powiat rycki COA.svgryckiziemskiRyki6155843495,01
POL powiat świdnicki COA.svgświdnickiziemskiŚwidnik46872446154,8
POL powiat tomaszowski lubelski COA.svgtomaszowskiziemskiTomaszów Lubelski14898714858,53
POL powiat włodawski COA.svgwłodawskiziemskiWłodawa12563966231,58
POL powiat zamojski COA.svgzamojskiziemskiZamość187010957658,6

[edytuj] Podregiony statystyczne

Województwo lubelskie składa się z 4 podregionów statystycznych (GUS)[4] - zgodnych ze standardem NUTS Unii Europejskiej:

[edytuj] Miasta

W województwie lubelskim są 42 miasta, w tym 4 miasta na prawach powiatów. Podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich a wytłuszczone miasta na prawach powiatu.

Lp.HerbMiastoLudnośćPowierzchnia (km²)Gęstość zaludnienia (os./km²)
1.POL Lublin COA 1.svgLublin3504621472377
2.POL Chełm COA 1.svgChełm6769335,281918,7
3.POL Zamość COA.svgZamość6651930,342193
4.POL Biała Podlaska COA.svgBiała Podlaska5779049,401168,4
5.Pulawy herb nowy.svgPuławy4906650,61969,5
6.POL Świdnik COA.svgŚwidnik4005020,351968
7.POL Kraśnik COA.svgKraśnik3564225,521397
8.POL Łuków COA.svgŁuków3112035,75852,2
9.POL Biłgoraj COA.svgBiłgoraj2734121,101295
10.POL Lubartów COA.svgLubartów2279313,921648
11.POL Łęczna COA.svgŁęczna21084191110
12.POL Tomaszów Lubelski COA 1.svgTomaszów Lubelski1999113,291506
13.POL Krasnystaw COA.svgKrasnystaw1980842,13470,6
14.POL Hrubieszów COA 1.svgHrubieszów1835033,03578,6
15.POL Dęblin COA.svgDęblin1766538,33461
16.POL Międzyrzec Podlaski COA.svgMiędzyrzec Podlaski1708820,03853,1
17.POL Radzyń Podlaski COA.svgRadzyń Podlaski1604719,31831
18.POL Włodawa COA.svgWłodawa1391817,97756
19.POL Janów Lubelski COA.svgJanów Lubelski1196314,84808
20.POL Parczew COA.svgParczew102288,051277
21.POL Poniatowa COA.svgPoniatowa964415,26632
22.POL Ryki COA.svgRyki963627,22354
23.POL Opole Lubelskie COA 1.svgOpole Lubelskie873915,12578
24.POL Józefów COA.svgJózefów24185484
25.POL Bełżyce COA.svgBełżyce695823,46297
26.Terespol herb.svgTerespol600110,11594
27.POL Bychawa COA.svgBychawa52976,69791,8
28.POL Szczebrzeszyn COA.svgSzczebrzeszyn525529,12180
29.Rejowiec1.svgRejowiec Fabryczny447414,28313
30.POL Nałęczów COA.svgNałęczów420013,82303,9
31.POL Kazimierz Dolny COA.svgKazimierz Dolny348530,44114,49
32.POL Kock COA.svgKock348416,78208
33.POL Tarnogród COA 1.svgTarnogród339610,69318
34.POL Zwierzyniec COA.svgZwierzyniec32974,82684
35.POL Krasnobród COA.svgKrasnobród30756,99430
36.POL Stoczek Łukowski COA.svgStoczek Łukowski27189,15297
37.POL Annopol COA.svgAnnopol26547,73343
38.POL Piaski COA.svgPiaski26348,43312
39.POL Łaszczów COA new.svgŁaszczów23415,01467
40.POL Ostrów Lubelski COA.svgOstrów Lubelski220629,7775
41.POL Tyszowce COA.svgTyszowce214418,52116
42.POL Frampol COA.svgFrampol14084,67301
Information icon.svg Zobacz też: Miasta w Polsce (statystyki).

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2010 r.[1]:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
jednostkaosób%osób%osób%
populacja2 154 8921001 111 36451,571 043 52848,43
powierzchnia25 122,49 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		86,7844,2441,54

[edytuj] Gospodarka

PGE Elektrociepłownia Lublin-Wrotków Sp. z o.o. przy ul. Inżynierskiej w Lublinie (widok od ul. Diamentowej)
Lubella SA przy ul. Wrotkowskiej w Lublinie
Herbapol Lublin SA przy ul. Diamentowej w Lublinie (widok od ul. Romera)

W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. lubelskiego wynosił 51,1 mld zł, co stanowiło 3,8% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 23,6 tys. zł (67,2% średniej krajowej), co plasowało lubelskie na ostatnim miejscu względem innych województw[9].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. lubelskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3272,35 zł, co lokowało je na 10. miejscu względem wszystkich województw[10].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 132,0 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 14,1% do aktywnych zawodowo[11].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. lubelskim wynosiła 24,5 mld zł, co stanowiło 2,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w lubelskim wynosiła 5,2 mld zł, co stanowiło 3,2% tej sprzedaży Polski[12].

[edytuj] Przemysł

[edytuj] Zasoby surowców mineralnych

[edytuj] Środowisko i jego ochrona

Duże kompleksy leśne: Lasy Janowskie i Puszcza Solska tworzące zwarty ciąg w południowej części regionu, Lasy Sobiborskie, Włodawskie i Parczewskie na wschodzie oraz Lasy Kozłowieckie i Łukowskie na północ od Lublina. Mają tu granice zasięgów takie gatunki drzew jak np.: buk pospolity, jodła pospolita, dąb bezszypułkowy.

Obok Roztoczańskiego Parku Narodowego jest obszar Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego – jedynego pojezierza w Polsce znajdującego się poza zasięgiem ostatniego zlodowacenia. W 2002 r. obszarowi temu UNESCO nadało status Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery „Polesie Zachodnie". W centralnej części tego rezerwatu znajduje się Poleski Park Narodowy. Docelowo będzie to jeden z nielicznych na świecie trójpaństwowych rezerwatów biosfery: polsko-ukraińsko-białoruski.

Na terenie województwa lubelskiego znajdują się dwa parki narodowe:

  1. Poleski Park Narodowy
  2. Roztoczański Park Narodowy

17 parków krajobrazowych:

  1. Chełmski Park Krajobrazowy
  2. Kazimierski Park Krajobrazowy
  3. Kozłowiecki Park Krajobrazowy
  4. Krasnobrodzki Park Krajobrazowy
  5. Krzczonowski Park Krajobrazowy
  6. Nadwieprzański Park Krajobrazowy
  7. Park Krajobrazowy Lasy Janowskie
  8. Park Krajobrazowy Podlaski Przełom Bugu
  9. Park Krajobrazowy Pojezierze Łęczyńskie
  10. Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej
  11. Poleski Park Krajobrazowy
  12. Południoworoztoczański Park Krajobrazowy
  13. Skierbieszowski Park Krajobrazowy
  14. Sobiborski Park Krajobrazowy
  15. Strzelecki Park Krajobrazowy
  16. Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy
  17. Wrzelowiecki Park Krajobrazowy

[edytuj] Nauka i oświata

Uczelnie wyższe

[edytuj] Administracja

[edytuj] Samorząd

Information icon.svg Osobne artykuły: Sejmik Województwa Lubelskiego i Zarząd Województwa Lubelskiego.

Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Lubelskiego, składający się z 33 radnych[13]. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest Zarząd Województwa Lubelskiego, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa jest Lublin[14]. Obecnie Marszałkiem Województwa Lubelskiego jest Krzysztof Hetman.

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Marszałek województwa, w sekcji Województwo lubelskie.

[edytuj] Administracja rządowa

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Lubelski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Lublin[14].

Wojewodowie Lubelscy:

Information icon.svg Osobny artykuł: wojewodowie lubelscy.
NrWojewodaOkres urzędowaniaPremier
oddo
1Krzysztof Michalski
01.01.1999
18.02.2000
Jerzy Buzek
2Waldemar Dudziak
28.02.2000
22.10.2001
3Andrzej Kurowski
22.10.2001
07.12.2005
Leszek Miller i Marek Belka
4Wojciech Żukowski
07.12.2005
29.11.2007
Kazimierz Marcinkiewicz
Jarosław Kaczyński
5Genowefa Tokarska
29.11.2007
Donald Tusk

[edytuj] Architektura

Pałac w Kozłówce
Kamienice Przybyłów pod św. Mikołajem i św. Krzysztofem w Kazimierzu Dolnym

Liczne pałace znajdują się w Lublinie.

[edytuj] Obiekty sakralne

Najwięcej obiektów o charakterze sakralnym znajduje się w Lublinie.

Protestancką architekturę sakralną reprezentuje luterański kościół św. Trójcy w Lublinie, a także ruiny zboru kalwińskiego w Piaskach oraz Wieża Ariańska w Wojciechowie. Prawosławie jest reprezentowane przez cerkiew Przemienienia Pańskiego w Lublinie, zaś grekokatolicyzm – przez drewnianą cerkiew Narodzenia NMP na terenie Muzeum Wsi Lubelskiej.

Żydowską architekturę reprezentuje w Lublinie talmudyczna uczelnia Jeszywas Chachmej Lublin, natomiast poza Lublinem synagogi, m.in. w Łęcznej, Kraśniku i Kazimierzu Dolnym.

[edytuj] Zamki i ich ruiny

W Lublinie mieści się Zamek przy Starym Mieście, z romańskim donżonem. Obecnie w obrębie Lublina znajdują się również ruiny zamku w Jakubowicach Murowanych. W Kazimierzu Dolnym mieszczą się ruiny zamku z XVI w. oraz baszta obronna z XIV w. W pobliskiej Bochotnicy znajdują się pozostałości niewielkiego zamku Firlejów, zwanego potocznie "zamkiem Esterki". Ruiny zamku mieszczą się również w Zawieprzycach. Także Wieża Ariańska w Wojciechowie i zespół zamkowo-pałacowy w Czemiernikach miały charakter obronny.

[edytuj] Turystyka

Zalew Zemborzycki – miejsce sportu i rekreacji

W lubelskim znajdują się dwie trasy podziemne. W Lublinie funkcjonuje ok. 300-metrowa Lubelska Trasa Podziemna, wiodąca przez piwnice kamienic Starego Miasta.

Regiony turystyczne: Roztocza, Puszczy Solskiej i Lasów Janowskich oraz Polesia Lubelskiego.

[edytuj] Zobacz też

Commons in image icon.svg
  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Województwo lubelskie
Portal Województwo lubelskie
Portal:
Województwo lubelskie

[edytuj] Transport

[edytuj] Tabor kolejowy

Województwo lubelskie jest obecnie właścicielem 10 szynobusów, kupionych przez Urząd Marszałkowski.

Tabor kolejowy w Lublinie
ozn. kolejoweozn. producentanumeryliczbaproducent
SA103214Ma005, 007, 0123PESA Bydgoszcz
SA107211M001, 0022Kolzam
SA134218Md015-0195ZNTK Mińsk Mazowiecki

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. „Informacje i opracowania statystyczne”, 2010. Ireneusz Budzyński – kierujący. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507 (pol.). [dostęp 2010-12-26]. 
  2. ↑ Michał Kot: UE: Lubelskie – najbiedniejszy region UE. Money.pl za PAP, 2006-05-18. [dostęp 2011-08-21].
  3. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r
  4. ↑ Mapa subregionów województwa lubelskiego (GUS)
  5. ↑ Mapa subregionu lubelskiego (GUS)
  6. ↑ Mapa subregionu bialskiego (GUS)
  7. ↑ Mapa subregionu chełmsko – zamojskiego (GUS)
  8. ↑ Mapa subregionu puławskiego (GUS)
  9. ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 160-161. ISSN 1230-5820. 
  10. ↑ Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. Nr 108, poz. 1099)
  11. ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  12. ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820. 
  13. ↑ Zarządzenie Nr 109 Wojewody Lubelskiego z dnia 30 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2010 r., Nr 41, poz. 898)
  14. ↑ 14,0 14,1 (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603)

[edytuj] Bibliografia

  1. Tadeusz Mencel Galicja Zachodnia 1795-1809, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1976
  2. Władysław Ćwik, Jerzy Reder Lubelszczyzna. Dzieje rozwoju terytorialnego, podziałów administracyjnych i ustroju władz, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1977
  3. Tadeusz Mencel (red.) Dzieje Lubelszczyzny. Tom I, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974
  4. Aleksander Kierek (red.) Dzieje Lubelszczyzny. Tom II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979
Miasta województwa lubelskiego
Miasta powiatowe
Miasta powiatów grodzkich
Miasta powiatów ziemskich
Herb województwa lubelskiego
Miasta gminne
Województwo lubelskie
Powiaty grodzkieHerb województwa lubelskiego
Powiaty ziemskie
Województwa Polski
Wojewodztwa.svg
Podział administracyjny Polski 1975-1998
Podział administracyjny Polski 1975-1998

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.

Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.

Zasady ochrony prywatności O Wikipedii Informacje prawne