| województwo mazowieckie | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
.png) województwo mazowieckie na mapie Polski | |||||||||||||||||||
| Siedziba wojewody Siedziba sejmiku |  Warszawa | ||||||||||||||||||
| Urząd Wojewódzki | Warszawa, pl. Bankowy 3/5 | ||||||||||||||||||
| Wojewoda | Jacek Kozłowski | ||||||||||||||||||
| Urząd Marszałkowski | Warszawa, ul. Jagiellońska 26 | ||||||||||||||||||
| Marszałek | Adam Struzik | ||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 35 558,47 km² | ||||||||||||||||||
| Ludność | 5 242 911 mieszk. (2010) | ||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 147,4 mieszk./km² | ||||||||||||||||||
| Urbanizacja | 64,7% | ||||||||||||||||||
| Tablica rejestracyjna | W | ||||||||||||||||||
| TERYT | 14 | ||||||||||||||||||
| Kod ISO | PL-MZ | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| Adres urzędu wojewódzkiego | pl. Bankowy 3/5 00-950 Warszawa | ||||||||||||||||||
| Mazowiecki Urząd Wojewódzki | |||||||||||||||||||
| Oficjalna strona województwa mazowieckiego | |||||||||||||||||||
Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo. Obejmuje obszar o powierzchni 22 892,48 km². Według danych z 2010 r. miało 5,24 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.
Spis treści |
Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837.
Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 35 558,47 km², co stanowi 11,4% powierzchni Polski[1]. Mazowieckie jest największym co do powierzchni województwem w Polsce.
Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z następującym województwami:
Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.
Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region Podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia sandomierska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo mazowieckie miało 5 242 911 mieszkańców, co stanowiło 13,7% ludności Polski[2]. Mazowieckie jest województwem o największej liczbie ludności w Polsce.
Dane z 31 grudnia 2007 r.[3]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 5 188 488 | 100 | 2 705 344 | 52,1 | 2 483 144 | 47,9 |
| powierzchnia | 35 558,18 km² | |||||
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 145,9 | 76,1 | 69,8 | |||
Województwo mazowieckie składa się z 37 powiatów i 5 miast na prawach powiatu. Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 50 miejsko-wiejskich i 229 wiejskich.
Powiaty:
Miasta na prawach powiatu:
W województwie mazowieckim jest 85 miast, w tym 5 miast na prawach powiatu i 30 miast na prawach gminy.
Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Mazowieckiego, składający się z 51 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Warszawa. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.
 | Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu nazwanego Zarząd Województwa Mazowieckiego. |
Marszałkowie Województwa Mazowieckiego:
Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:
byli Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego:
Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:
byli Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego:
Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Mazowiecki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Warszawa[7], gdzie znajduje się Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie. W celu usprawnienia działania urzędu działa także jego 5 delegatur (placówek zamiejscowych): w Ciechanowie, Ostrołęce, Płocku, Radomiu i Siedlcach[8].
Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania[9]:
Wojewodowie Mazowieccy:
W 2009 r. produkt krajowy brutto woj. mazowieckiego wynosił 294,0 mld zł, co stanowiło 21,9% PKB Polski. Należy jednak podkreślić, że 61,3% PKB województwa wytwarza sama Warszawa. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca mazowieckiego wynosił 56,4 tys. zł (157,7% średniej krajowej), co lokowało na 1. miejscu względem innych województw[10]. Według Eurostatu w 2009 r. PKB na 1 mieszkańca woj. mazowieckiego, wg zestandaryzowanego parytetu siły nabywczej, wynosiło 97,2% średniego PKB w Unii Europejskiej[11], natomiast PKB województwa bez uwzględnienia siły nabywczej stanowiło w 2009 r. 55,3% średniego PKB Unii (13000 euro na mieszkańca wobec średniej w Unii 23500 euro)[12].
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. mazowieckiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 4516,23 zł, co lokowało je na 1. miejscu względem wszystkich województw[13].
W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 265,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,6% do aktywnych zawodowo[14].
W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. mazowieckim wynosiła 199,3 mld zł, co stanowiło 20,2% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w mazowieckim wynosiła 37,4 mld zł, co stanowiło 23,3% tej sprzedaży Polski[15].
W Płocku swoją siedzibę ma PKN Orlen (4. w indeksie), największy polski koncern paliwowy. W Warszawie i w Siedlcach działa Polimex-Mostostal (także w indeksie WIG20). W Przasnyszu swoją siedzibę ma firma Kross.
Ich największym skupiskiem uczelni wyższych jest Warszawa, ale są również zlokalizowane w innych miastach województwa (Płock, Pułtusk, Radom, Siedlce).
Wyższe uczelnie publiczne: (zobacz też wyższe uczelnie w Warszawie)
Lokalny transport kolejowy zapewniają Koleje Mazowieckie. W Mazowszu znajduje się lotnisko o największym ruchu w Polsce: Lotnisko Chopina w Warszawie. Warszawa jest jedynym miastem w Polsce, posiadającym metro.
Drogi krajowe na Mazowszu to:
Planowane:
Tu tworzyli i żyli przez wiele lat: Juliusz Słowacki, Witold Gombrowicz, Julian Tuwim, Bolesław Prus, Fryderyk Chopin, Isaac Bashevis Singer.
Gra tutaj najbardziej utytułowany polski klub piłkarski Legia Warszawa. Poza tym grają jeszcze Polonia Warszawa, Wisła Płock, Dolcan Ząbki. W Polskiej Lidze Koszykówki gra AZS Politechnika Warszawska. W Polskiej Lidze Siatkówki gra AZS Politechnika Warszawska.
Większość mieszkańców województwa mazowieckiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego. Praktykuje jednak mniej niż połowa ludności. W archidiecezji warszawskiej praktykuje 30% ludności, w diecezji płockiej 32% i 34% w diecezji warszawsko-praskiej, co sprawia, że należą one do najbardziej zlaicyzowanych w Polsce. W diecezji radomskiej praktykuje 37% ludności. Najbardziej religijna jest diecezja siedlecka (45%) i diecezja łomżyńska (44%)[16].
Na terenie województwa działają także synagogi (neoortodoksyjna, reformowana i ortodoksyjna), meczet, sikhowska gurdawara, jedyna wolnostojąca kaplica mormonów oraz bardzo dużo kościołów protestanckich. Trwają starania o wybudowanie świątyni buddyjskiej[17].
Historycznie, bardzo duże znaczenie na tych ziemiach miał judaizm, gdyż Żydzi stanowili do II wojny światowej między 20% a 50% ludności mazowieckich miasteczek.[potrzebne źródło] Na północno-wschodnim Mazowszu istotny był kalwinizm. W Płocku z kolei narodził się mariawityzm. Obecnie w na terenie województwa mazowieckiego działają parafie Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, zrzeszone w diecezji warszawsko-płockiej i lubelsko-podlaskiej, oraz Kościoła Katolickiego Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie. Na terenie województwa działają także Świadkowie Jehowy, także tutaj w miejscowości Nadarzyn w powiecie pruszkowskim mają swoją główną siedzibę na terenie Polski.
Większość ludności Mazowsza posługuje się językiem polskim. Przed II wojną światową wśród Żydów w użyciu był język jidisz, obecnie jest on nauczany jedynie na Uniwersytecie Warszawskim oraz używany w Teatrze Żydowskim w Warszawie w niektórych sztukach. Na wsi posługiwano się dialektem mazowieckim, który zanikł w ostatnich dziesięcioleciach.
Według danych z roku 2000 powierzchnia obszarów chronionych w województwie mazowieckim ogółem wynosiła 1053439,9 ha, co stanowiło 29,6% powierzchni województwa.[potrzebne źródło]
Na terenie województwa mazowieckiego znajdowało się:
Rozważany był projekt wyłączenia z regionu Warszawy jako niezależnego województwa i przeniesienia stolicy Mazowsza do innego miasta np. do Płocka lub Radomia. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że z powodu wysokiego wskaźnika PKB per capita w Warszawie reszta województwa nie będzie mogła korzystać z funduszy strukturalnych UE, gdy PKB dla całego województwa przekroczy wyznaczony przez Unię Europejską wskaźnik 75% PKB. Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty administracyjne wynikłe z dublowania urzędów i przeprowadzki do innego miasta oraz konieczności zmiany wielu systemów w administracji publicznej[18]. Premier Donald Tusk w swoim expose zapowiedział, że nie przewiduje w czasie swoich rządów poparcia żadnych inicjatyw w zakresie zmiany podziału administracyjnego.
Zobacz także: Warszawa (projekt województwa), województwo staropolskie
| ||||||||||
| |||||||
