 | Ten artykuł od 2012-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Województwo poznańskie to dawna jednostka podziału administracyjnego Polski najwyższego szczebla, której stolicą był Poznań, powołana do istnienia po II wojnie światowej 28 czerwca 1946 i ostatecznie zniesiona 31 grudnia 1998 wraz z utworzeniem województwa wielkopolskiego. Region kilkukrotnie zmieniał granice; w latach 1946-1950 był największym województwem Polski.
Spis treści |
W myśl reformy regulującej podział administracyjny kraju z 28 czerwca 1946, województwo poznańskie objęło swoim obszarem teren zajmowany przez przedwojenny region o tej samej nazwie, do którego włączono południowo-zachodnią część Ziem Odzyskanych z Piłą, Gorzowem i Zieloną Górą, wchodzących w skład Okręgu III (Pomorze Zachodnie). Powstała w ten sposób jednostka administracyjna była największa w kraju i dzieliła się na czterdzieści jeden powiatów, w tym dwa grodzkie: Poznań i Gniezno. Największym i najludniejszym powiatem ziemskim był wówczas powiat koniński.
Reforma administracyjna z 6 lipca 1950 spowodowała utworzenie nowych województw: koszalińskiego, opolskiego i zielonogórskiego. W skład tego ostatniego weszły przede wszystkim zachodnie powiaty województwa poznańskiego, a oprócz nich, do województwa bydgoskiego przyłączono powiaty mogileński i żniński, tak więc jego powierzchnia zmalała, a granice zbliżyły się do współczesnych granic województwa wielkopolskiego.
Z powiatów ziemskich wydzielono aż cztery kolejne miasta: Kalisz, Leszno, Piłę i Ostrów Wlkp., a później, w 1973, także Konin. Utworzono także dwa nowe powiaty: pleszewski i słupecki, a w 1957 wydzielono z województwa Poznań, przyznając mu status miasta na prawach województwa.
| Powiat | Pow.(km²) | Lud.(tys.) | Mieszk. /km² | Miasta | Gminy | Siedziba | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Powiaty województwa poznańskiego w 1973 | |||||||
| Chodzieski | 892 | 49,2 | 55 | 4 | 6 |  Chodzież | |
| Czarnkowski | 972 | 43,5 | 45 | 2 | 5 |  Czarnków | |
| Gniezno miasto | 28 | 52,4 | 1896 | 1 | 0 |  Gniezno | |
| Gnieźnieński | 1132 | 56,0 | 49 | 3 | 9 | Gniezno | |
| Gostyński | 714 | 62,4 | 87 | 4 | 6 |  Gostyń | |
| Jarociński | 707 | 69,0 | 98 | 2 | 5 |  Jarocin | |
| Kaliski | 1346 | 100,3 | 75 | 2 | 13 |  Kalisz | |
| Kalisz miasto | 30 | 83,6 | 2776 | 1 | 0 | Kalisz | |
| Kępiński | 609 | 48,4 | 80 | 1 | 7 |  Kępno | |
| Kolski | 1084 | 94,0 | 87 | 5 | 10 |  Koło | |
| Koniński ¹ | 1359 | 142,1 | 105 | 5 | 13 |  Konin ¹ | |
| Kościański | 1040 | 85,4 | 82 | 5 | 9 |  Kościan | |
| Krotoszyński | 811 | 74,4 | 92 | 5 | 6 |  Krotoszyn | |
| Leszczyński | 749 | 42,8 | 57 | 2 | 6 |  Leszno | |
| Leszno miasto | 20 | 35,5 | 1818 | 1 | 0 | Leszno | |
| Międzychodzki | 785 | 31,7 | 40 | 2 | 5 |  Międzychód | |
| Nowotomyski | 1298 | 91,6 | 71 | 6 | 9 |  Nowy Tomyśl | |
| Obornicki | 850 | 51,8 | 61 | 3 | 4 |  Oborniki | |
| Ostrowski | 1128 | 82,8 | 73 | 3 | 7 |  Ostrów Wielkopolski | |
| Ostrów Wlkp. miasto | 29 | 51,2 | 1760 | 1 | 0 | Ostrów Wielkopolski | |
| Ostrzeszowski | 772 | 48,5 | 63 | 3 | 6 |  Ostrzeszów | |
| Piła miasto | 88 | 45,3 | 514 | 1 | 0 |  Piła | |
| Pleszewski | 695 | 53,6 | 77 | 1 | 6 |  Pleszew | |
| Poznański | 1249 | 141,8 | 114 | 6 | 10 |  Poznań | |
| Rawicki | 522 | 51,7 | 99 | 4 | 5 |  Rawicz | |
| Słupecki | 663 | 46,6 | 70 | 2 | 5 |  Słupca | |
| Szamotulski | 1116 | 75,4 | 68 | 4 | 7 |  Szamotuły | |
| Średzki | 733 | 55,8 | 76 | 2 | 6 |  Środa | |
| Śremski | 779 | 58,9 | 76 | 4 | 5 |  Śrem | |
| Trzcianecki | 908 | 36,8 | 41 | 2 | 4 |  Trzcianka | |
| Turecki | 1143 | 87,0 | 76 | 3 | 10 |  Turek | |
| Wągrowiecki | 1087 | 61,5 | 57 | 3 | 7 |  Wągrowiec | |
| Wolsztyński | 812 | 50,7 | 62 | 2 | 4 |  Wolsztyn | |
| Wrzesiński | 705 | 62,4 | 89 | 3 | 5 |  Września | |
| ¹ 3 października 1973 z powiatu konińskiego wyłączono Konin a z jego obszaru utworzono powiat miejski Konin. Przetrwał on niecałe dwa lata. | |||||||
Reforma administracyjna wprowadzona 1 kwietnia 1975 znacznie okroiła terytorium województwa poznańskiego. Jego północne tereny utworzyły województwo pilskie, wschodnie — województwo konińskie, południowo-wschodnie — województwo kaliskie, południowe — województwo leszczyńskie, część zachodnich gmin weszła natomiast w skład województw: gorzowskiego i zielonogórskiego. Okrojony region, obejmujący miasto Poznań i jego najbliższe okolice, miał powierzchnię 8151 km².
W 1990 roku utworzono na terenie województwa osiem Urzędów Rejonowych. Od 1 stycznia 1999 cały jego obszar wchodzi w skład województwa wielkopolskiego.
| Urząd Rejonowy | Podległe gminy | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Urzędy Rejonowe województwa poznańskiego w 1990 | |||||
| Gniezno | | Czerniejewo, Gniezno, Kiszkowo, Kłecko, Łubowo, Mieleszyn, Mieścisko, Niechanowo; miasto Gniezno | |||
| Grodzisk Wlkp. |  | Granowo, Grodzisk Wielkopolski, Kamieniec, Rakoniewice, Wielichowo | |||
| Nowy Tomyśl | | Kuślin, Lwówek, Nowy Tomyśl, Opalenica | |||
| Poznań | | Buk, Czerwonak, Dopiewo, Kleszczewo, Komorniki, Kostrzyn, Kórnik, Mosina, Murowana Goślina, Oborniki, Pobiedziska, Rokietnica, Skoki, Stęszew, Suchy Las, Swarzędz, Tarnowo Podgórne; miasta: Luboń, Poznań, Puszczykowo | |||
| Szamotuły | | Chrzypsko Wielkie, Duszniki, Kaźmierz, Kwilcz, Obrzycko, Ostroróg, Pniewy, Sieraków, Szamotuły; miasto Obrzycko | |||
| Śrem | | Brodnica, Czempiń, Dolsk, Książ Wielkopolski, Śrem | |||
| Środa Wlkp. | | Dominowo, Krzykosy, Nowe Miasto n. Wartą, Środa Wlkp., Zaniemyśl | |||
| Września | | Kołaczkowo, Miłosław, Nekla, Września | |||
| |||||||
