Wojskowe Służby Informacyjne (WSI), JW 3362, Inspektorat Wojskowych Służb Informacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej - istniejąca w latach 1991-2006 służba specjalna, instytucja wywiadu prowadząca wywiad wojskowy i instytucja kontrwywiadu wojskowego, część składowa MON podległa Ministrowi Obrony Narodowej, działająca na rzecz SZ RP.
Spis treści |
Podczas zmian politycznych w Polsce z 1989 roku, postanowiono także zreorganizować cywilne i wojskowe służby specjalne, czyli działającą od 1957 roku służbę odpowiedzialną m.in. za kontrwywiad wojskowy - Wojskową Służbę Wewnętrzną, oraz służbę wywiadu wojskowego działającą od 1951 roku pod nazwą Zarządu II Sztabu Generalnego WP.
Pierwszą próbę podjęto 27 lipca 1990 roku, wzorując się na przykładzie wojskowych służb specjalnych II RP, tworząc organ wojskowych służb specjalnych skupiający w sobie część dotychczasowej WSW i Zarząd II Sz.Gen WP, który nazwano Zarządem II Wywiadu i Kontrwywiadu Sztabu Generalnego WP.
Struktury i personel likwidowanej WSW podzielono na dwie części, Zarząd I Szefostwa WSW zajmujący się kontrwywiadem wojskowym wraz z personelem przyłączono do nowego Zarządu II Wywiadu i Kontrwywiadu WP, a druga część m.in: Zarząd II Szefostwa WSW z jego terenowymi odpowiednikami które były odpowiedzialne za pracę policyjno-dochodzeniową utworzyły nową Żandarmerię Wojskową. Zarządem II Wywiadu i Kontrwywiadu Sztabu Generalnego Wojska Polskiego kierował gen. Stanisław Żak, a jego zastępcą był płk Henryk Michalski, pionem kontrwywiadu wojskowego kierował płk Lucjan Jaworski.
Organizacja Zarządu II Wywiadu i Kontrwywiadu WP była przejściowa, już rok później 22 lipca 1991 roku powołano Wojskowe Służby Informacyjne (WSI) już odrębne i niezależne od Sztabu Generalnego WP.
Od momentu powstania do sierpnia 2003 roku Wojskowe Służby Informacyjne działały na podstawie:
| „ | Wojskowe Służby Informacyjne wykonują zadania związane z rozpoznawaniem i przeciwdziałaniem zagrożeniom godzącym w obronność Państwa oraz naruszeniom tajemnicy państwowej w zakresie obronności, jak również przygotowują dla organów państwowych informacje i analizy istotne dla obronności Państwa: | ” |
Konkretne uregulowania prawne zostały zawarte dopiero w uchwalonej 9 lipca 2003 roku Ustawie o Wojskowych Służbach Informacyjnych.
Według tej ustawy obowiązującej od 23 sierpnia 2003 roku do momentu likwidacji do zadań WSI należało:
Wojskowe Służby Informacyjne podlegały bezpośrednio Ministrowi ON i były usytuowane w strukturze Ministerstwa Obrony Narodowej jako Inspektorat Wojskowych Służb Informacyjnych.
Od utworzenia w 1991 roku do 1994 roku WSI podlegały Ministrom ON, czyli: P. Kołodziejczykowi., J. Parysowi, R. Szeremietiewowi jako pełniącemu obowiązki Ministra ON, J. Onyszkiewiczowi, oraz ponownie P. Kołodziejczykowi.
W lutym 1994 roku, zostało powołane Biuro Ministra Obrony Narodowej do Spraw Służb Informacyjnych, a WSI do 1996 roku podporządkowano Szefowi Sztabu Generalnego WP, czyli gen. dyw. Z. Stelmaszukowi a następnie gen. broni T. Wileckiemu. Z tą decyzją jest powiązana działalność prezydenta Wałęsy i tzw. Obiad drawski.
Pod koniec 1995 roku (po przegranych przez Wałęsę wyborach prezydenckich), WSI ponownie powróciły pod kontrolę cywilną Ministra ON, pozostało tak aż do likwidacji WSI.
Wojskowe Służby Informacyjne posiadały uprawnienia do prowadzenia niejawnych czynności operacyjno-rozpoznawczych (metody i środki pracy operacyjnej) i analityczno-informacyjnych. Nie wyposażono ich jednak w prawo wykonywania czynności procesowych (uprawnienia śledcze).
Dotychczasowe zadania wywiadu i kontrwywiadu wojskowego PRL skupiały się głównie na działaniach przeciwko krajom NATO, co wywodziło się z przynależności SZ PRL do Układu Warszawskiego.
Po zmianach ustrojowych modyfikacji uległy zadania służb wywiadu i kontrwywiadu wojskowego, a zwłaszcza kierunek ich wykonywania. Raport WSI pokazał, że żołnierze WSI nie wypełniali swoich obowiązków, prowadzili działalność na granicy prawa oraz że ponad 90% żołnierzy WSI pochodziło z wojskowych komunistycznych służb specjalnych[potrzebne źródło].
Przed WSI postawiono następujące zadania:
WSI zabezpieczały w latach swego istnienia misje wojenne i pokojowe polskich żołnierzy (Polskie Kontyngenty Wojskowe).
Do wykonania zadań postawionych przed WSI zarówno na terenie kraju jak i po za jego granicami, realizowały niżej wyszczególnione piony organizacyjne Inspektoratu WSI, stanowiącego centralę wojskowego wywiadu i kontrwywiadu, które początkowo składały się z :
Całość kadry Wojskowych Służb Informacyjnych tworzyła korpus osobowy kadry zawodowej Wojskowych Służb Informacyjnych, święto WSI obchodziło 25 października. W oznaczeniu numeracyjnym jednostek wojskowych WSI posiadało oznaczenie Jednostka Wojskowa numer 3362 (JW 3362)
Według ustawy z 2003 roku nową strukturę organizacyjną WSI tworzyły:
Obok scentralizowanych zarządów i biur WSI na obszarze kraju i nie tylko działały jego terenowe i specjalistyczne jednostki organizacyjne w postaci ekspozytur i inspektoratów WSI.
Propozycja likwidacji WSI była zawarta w tzw. pakcie stablizacyjnym, przyjętym w lutym 2006 roku porozumieniu podpisanym przez Jarosława Kaczyńskiego (PiS), Romana Giertycha (LPR) i Andrzeja Leppera (Samoobrona) w celu umożliwienia działania mniejszościowego rządu Kazimierza Marcinkiewicza.
W 2006 Sejm podjął decyzję o likwidacji WSI (za było 375 posłów, przeciw 48)[1]. W miejsce WSI powołano SKW i SWW. Likwidatorem WSI został Antoni Macierewicz, nominowany także na stanowisko Wiceministra Obrony Narodowej. Zostały one ostatecznie zlikwidowane 30 września 2006 roku.
Wynikiem prac komisji weryfikacyjnej jest tzw. "Raport o działaniach żołnierzy i pracowników WSI" z 16 lutego 2007 roku, dokumentujący pozaprawne działania tych służb (m.in. nielegalny handel bronią, udział w "mafii paliwowej"). Wraz z publikacją raportu do prokuratury zostało skierowane kilkanaście doniesień o popełnieniu przestępstwa. Informacje o tym w postaci tzw. przecieków trafiały do gazet i innych mediów jeszcze przed odtajnieniem i opublikowaniem raportu[2].
Faktyczna likwidacja trwała około pół roku: od 30 września 2006 do 16 lutego 2007.
Według opinii posła PO, Konstantego Miodowicza, wielu funkcjonariuszy NATO było zaniepokojonych ujawnianiem żołnierzy WSI w związku "z osłabieniem potencjałów wywiadowczych naszego kraju, ale i sojuszu atlantyckiego"[3][4].
Życie Warszawy wskazuje, że to właśnie Zarząd Wywiadu WSI odpowiada za skandal międzynarodowy w związku z rzekomym odnalezieniem w Iraku objętych embargiem francusko-niemieckich rakiet obrony przeciwlotniczej Roland wyprodukowanych rzekomo w 2003 roku oraz rzekomej broni chemicznej[5].
W późniejszym terminie wszystkie doniesienia o nielegalnych znaleziskach zdementowano.
W komisji zasiadały 24 osoby: 12 z nominacji Prezydenta RP i 12 z nominacji Prezesa Rady Ministrów[8]
W 2007 r. doszło do zmiany części składu Komisji Weryfikacyjnej,
Zgodnie z postanowieniem Prezydenta RP z 9 listopada 2007 nr 131-46-07 i z 15 listopada nr 131-52-07 w skład Komisji Weryfikacyjnej wchodzili: Joanna Celińska, Aneta Gontarczyk, Marcin Gugulski, Krzysztof Łączyński, Beata Modrzejewska, Bogusław Nizieński, Jan Olszewski – przewodniczący, Jacek Przybysz, Artur Rojek, Marcin Rosołowski, Tomasz Szatkowski, Marek Utracki.
Zgodnie z zarządzeniem nr 129 Prezesa Rady Ministrów z 8 listopada 2007 r. w skład Komisji Weryfikacyjnej wchodzili: Piotr Bączek, Michał Bichniewicz, Artur Górecki, Jarosław Karwowski, Bartosz Kownacki, Maciej Lew-Mirski, Mariusz Marasek, Piotr Naimski, Leszek Pietrzak, Józef Wierzbowski, Tadeusz Witkowski, Piotr Wojciechowski[9].
ZK UOP ujawnił szpiegostwo żołnierzy WSI na rzecz FR, zostali skazani na ok. 5 lat więzienia. Pokazuje to, brak należytej kontroli własnych żołnierzy przez WSI. Przez cały okres funkcjonowania WSI ta instytucja nie złapała żadnego szpiega FR.
| |||||||||||||||||
