Wrestling

Typowy ring podczas show.

Jeden ze skoków z narożnika, Moonsault (Shawn Michaels skaczący na Chrisa Jericho)

Wrestling (ang. professional wrestling, pro-wrestling) – rozrywka sportowa^[1] ciesząca się największą popularnością w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Kanadzie, Meksyku, Wielkiej Brytanii; od niedawna promowany w Polsce. W gruncie rzeczy wrestling jest niebezpiecznym rozrywkowym show, "żyjącym" ze swojej widowiskowości i pozorowanej brutalności, którą gwarantują zawodnicy często przyjmujący środki przeciwbólowe i sterydy (dla uśmierzenia bólu, zwiększenia muskulatury oraz siły np. przy podnoszeniach)^{[2][3][4][5][6][7][8][9][10]}. Rzadziej do ringu stają kobiety, nie wpływa to jednak na oglądalność; we wrestlingu liczy się głównie widowisko, dzięki któremu wrestling posiada olbrzymią oglądalność.

Często zdarzają się poważne urazy ciała, np. głowy (encefalopatia bokserska) i kręgosłupa (akcje typu "piledriver")^{[11][12][13][14][15][16][17][18]}. Nie obywa się bez wypadków, w tym śmiertelnych^{[19][20][21][22][23][24][24][25][26]}. Przyczynami zgonu zawodników przed 50. rokiem życia są najczęściej: ataki serca (Eddie Guerrero), sterydy, przedawkowania, samobójstwa (Test), infekcje (Chris Candido), morderstwa (Chris Benoit) oraz urazy (Mitsuharu Misawa)^[19]. Zawodnicy często po zakończeniu kariery zmagają się z problemami finansowymi, zdrowotnymi i osobistymi, co jest wynikiem prowadzonego stylu życia^[27][28]. Niektórzy z nich kończą karierę na wózku inwalidzkim (Dynamite Kid) lub sparaliżowani (Darren Drozdov)^{[29][30][31][32]}.

W na ringu jak i poza nim umierają zawodnicy^[33]. Wrestlerzy natomiast bywają nazywani współczesnymi gladiatorami^[34][35].

[edytuj] Federacje

W zawodowym wrestlingu "federacja" oznacza związek, posiadający własną wewnętrzną autonomię. Do takich federacji oprócz wrestlerów, zatrudniani są także showmeni oraz konferansjerzy. Każda federacja ma własne tytuły mistrzowskie, odmienne w innych federacjach.

Obecnie największą federacją profesjonalnych zapasów jest WWE (World Wrestling Entertainment), która w 2001 wchłonęła największego rywala – World Championship Wrestling. Obecnie największym konkurentem WWE jest Total Nonstop Action Wrestling. Federacja ta cały czas się rozrasta i na początku 2006 roku podpisała kontrakt z dużą gwiazdą amerykańskiego wrestlingu – Stingiem, a 17 marca tego samego roku odbyła się pierwsza gala typu House Show (zawody nieemitowane w telewizji). TNA posiada dwugodzinny program pt. "iMPACT!" emitowany głownie na antenie stacji Spike TV oraz Xplosion i ReAction, a co miesiąc organizuje galę PPV (Pay-per-view). Obecnie widzowie mogą tam oglądać również dużą część byłych wrestlerów Extreme Championship Wrestling.

W latach 1995-2000 najpoważniejszym konkurentem dla WWE była federacja WCW (World Championship Wrestling) – zatrudniająca m.in. takie gwiazdy jak Hulk Hogan, Randy Savage, Sting, Goldberg oraz Ric Flair.

Mniejszą popularnością cieszą się federacje indys, (niezależne). Widz zobaczy tam długie, ciekawe z dobrym scenariuszem walki, ale za to ograniczy się czas speechów oraz jakości wizualnej (brak titatronów, słabszy efekt wizualny itp.) Ich gale rzadko są emitowane w TV oraz czas oczekiwania na gale jest dłuższy. Federacje te za to często tworzą DVD ze swych gal.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Zawodnicy

Największą gwiazdą tej zawodowej formy zapasów był Hulk Hogan, który w latach 80. i na początku 90. XX wieku spopularyzował wrestling nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale i na całym świecie.

W Meksyku tego rodzaju widowiska noszą nazwę lucha libre (z hiszpańskiego wolna walka). Najbardziej znanym zawodnikiem lucha libre był zmarły w 1984 roku Rudolfo "El Santo" Guzman Huerta, który oprócz sławy scenicznej na ringu zdobył sławę wśród widowni kinowej, występując w meksykańskich filmach przygodowych pod przydomkiem Święty. Został zapamiętany jako bohater pozytywny, choć nigdy nie pokazał twarzy. Swoją postacią kreował postawę "dobra zwyciężającego zło", toteż potem zarówno w filmach jak i na ringu pomimo spektakularnych i z założenia przegranych walk – niemal zawsze wygrywał.

Wrestling jest alternatywną szansą dla byłych sportowców, z możliwością powrotu do sportu po kontuzji.

Walkę w wrestlingu można wygrać na 5 różnych sposobów. Jeśli stawką walki jest pas mistrzowski, zawodnik rzucający wyzwanie przejmie czempionat tylko wtedy, gdy wygra przez przypięcie (pin) lub poddanie.

Siedziba World Wrestling Entertainment

[edytuj] Sposoby zwycięstwa

[edytuj] Przypięcie

Przypięcie - (z ang. pinfall, pin lub fall) jest działaniem poprzedzonym najczęściej "finisherem", po którym sędzia odklepuje do trzech, leżącego na obydwu łopatkach zawodnika. "Przypięcie" jest jednym z wariantów odniesienia zwycięstwa w profesjonalnych zapasach (innymi są: poddanie, dyskwalifikacja, nokaut oraz wyliczenie pozaringowe - tzw. "count out")

[edytuj] Poddanie

 Zobacz więcej w osobnym artykule: poddanie.

Założenie chwytu, po którym przeciwnik się poddaje. Poddanie następuje przez trzykrotne uderzenie ręką w matę lub ramię przeciwnika, a w chwytach blokujących ręce – przez słowne poinformowanie sędziego o poddaniu. Podobnie jak przypięcie, chwyt można przerwać przez rope break. Wygrana przez poddanie jest też nazywana wygraną przez tap-out, a w Polsce – zwycięstwem przez tzw. odklepanie.

[edytuj] KO

 Zobacz więcej w osobnym artykule: nokaut.

Sędzia zwykle rozpoczyna liczenie do nokautu, gdy dwaj zawodnicy leżą na ziemi. Liczenie odbywa się tak samo, jak w innych sportach walki, jednak znacznie wolniej.

[edytuj] Wyliczenie

Następuje wtedy, gdy co najmniej jeden zawodnik opuści ring. Sędzia rozpoczyna wtedy liczenie do 10 lub 20 (w zależności od federacji). Jeśli zawodnik nie wróci na ring przed końcem liczenia – przegrywa. W Polsce ten sposób zwycięstwa nazywa się również wyliczeniem pozaringowym, a w języku angielskim count-out.

[edytuj] Dyskwalifikacja

Dyskwalifikacja następuje w przypadku rażącego naruszenia zasad. Najczęstszymi jej powodami są:

• użycie przedmiotu o charakterze broni.
• gryzienie przeciwnika.
• ciągnięcie rywala za włosy.
• ignorowanie rope breaku.
• atak na sędziego.
• ciągłe ataki na przeciwnika opierającego się na słupku w narożniku ringu.
• cios poniżej pasa.
• wtrącenie się do walki osoby trzeciej (lub dodatkowej gdy w ringu walczy więcej niż dwie osoby).

[edytuj] Odmiany walk

Aby zadowolić fanów, wymyśla się coraz nowsze formy rywalizacji. Popularne są m.in.:

• walki w klatkach (Steel Cage Match), gdzie zwycięzca jako pierwszy opuści klatkę; ich odmianą są walki Hell in a Cell
• walki z drabiną (Ladder Match), zwycięzca za pomocą drabiny musi pierwszy ściągnąć zawieszony przedmiot nad ringiem, którym najczęściej jest pas mistrzowski
• walki tag teamów, są to najczęściej 2-osobowe, lub wieloosobowe zespoły
• Handicap match, jeśli jedna ze stron ma przewagę liczebną
• Inferno Match, przegranym okazał się ten, kto jako pierwszy zapłonął prawdziwym ogniem buchającym wokół ringu
• Casket Match, czyli zamknięcie przeciwnika w trumnie
• Buried alive, przegrany jest zakopywany w grobie
• TLC: Tables, Ladders & Chairs Match, zasady identyczne jak w pojedynkach z drabiną, ale wzbogacone o stoły i krzesła
• Table Match, w którym zwycięzcą zostaje ten, kto rzuci przeciwnika na stół, jednocześnie łamiąc mebel
• Royal Rumble match, występujące tylko na Royal Rumble PPV. Na początku walczą pierwsi dwaj zawodnicy i co 90 sekund wchodzi następny zawodnik i tak do zapaśnika z ostatnim (30 albo 40) numerem. W walkach tego typu należy wyrzucić przeciwnika z ringu , zostanie on wyeliminowany od momentu dotknięcia stopami obszaru poza ringiem. Podobne są walki typu Battle Royal, jednak tam wszyscy zawodnicy od początku są na ringu .W przeciwieństwie do "Royal Rumble" w "Battle Royal" zawodnik zostaje wyeliminowany tylko wtedy , kiedy wypadnie przez górną line dotykając stopami maty poza ringiem.
• 30/60 minutowy Iron Man Match polegający na odliczeniu zawodnika jak najwięcej razy
• Last Man Standing, który można wygrać jedynie nokautując przeciwnika i czekając, aż sędzia doliczy do 10, a zawodnik do tego momentu nie wstanie
• First Blood (do pierwszej krwi) oraz pozbawione reguł (hardcore), czyli tzw. "wolnoamerykanka", a sędzia jest jedynie od wyznaczania zwycięzcy. Walki te są bardzo brutalne i mogą doprowadzić zawodników do utraty zdrowia lub życia ^[33]. Przeradzają się one w krwawe bójki z użyciem niebezpiecznych narzędzi.
• No Disqualification: bez dyskwalifikacji.
• No Holds Barred: mecz bez zasad.
• I Quit Match: mecz, w którym trzeba zmusić przeciwnika do poddania się.
• Ambulance Match: mecz, w którym trzeba zamknąć w karetce przeciwnika.

[edytuj] Wypadki śmiertelne

Wrestling jest brutalny i niebezpieczny, co wiąże się ze zgonami wrestlerów. Stanowią one ciemną stronę tego widowiska, o której jego organizatorzy mówią niechętnie. Są one także mroczną tajemnicą tego środowiska ^{[36] [37] [38] [39] [40] [41] [42] [43]}. Na urazy głowy, szyi i klatki piersiowej odniesione podczas walki nakładają się także inne czynniki takie jak: infekcje, tętniaki mózgu i wady serca. Rzadko tego typu przypadkami zajmuje się policja a jeszcze rzadziej sądy ^[43]. Poniżej wymieniono tych, których zgon nastąpił w związku z walką, w jej trakcie lub krótko po jej zakończeniu. Lista zawiera rok zgonu, imię i nazwisko lub (i) pseudonim, przyczynę zgonu, oraz wiek zawodnika^{[20][44][25][45][46][47][48][24][23][19]}.

Najbardziej znany, śmiertelny wypadek miał miejsce jeszcze przed walką. Brat wielokrotnego mistrza świata, Breta Harta, Owen, podczas gali w 1999 zjeżdżał na ring przyczepiony liną do sufitu. Mechanizm zatrzaskowy otworzył się, gdy był na wysokości 22 metrów. Uderzył głową w narożnik, po czym z dużą siłą runął plecami na matę. Zmarł w drodze do szpitala.

Mniej znany, wypadek śmiertelny, miał miejsce w 2005 roku, młody wrestler walczący pod pseudonimem "Spider" – Daniel Quirk, pracujący wówczas w federacji UCW, wykonał wysoki skok na przeciwnika, ten jednak nie zdołał go dobrze złapać i Dan uderzył głową w matę, lekarze próbowali uratować młodego zapaśnika, jednak ten nie zdołał się już podnieść. Zmarł mając 22 lata.

Terapii odchudzającej nie przetrzymało serce zapaśnika sumo Rodney Anoa'i. We śnie zmarł 40-letni Hawk z najsłynniejszego duetu zapaśniczego Legion Of Doom. W wyniku uduszenia zmarł również Crash Holly. 4 grudnia 2009 zmarł samoański zapaśnik Umaga – przyczyną był atak serca, znalazła go żona nieoddychającego i zakrwawionego, miał krwotok z nosa^[66][28]. 13 sierpnia 2010 w wieku 29 lat zmarł na zawał serca wrestler Lance Cade^[67].

Wrestling, uprawiają doświadczeni zawodowcy, doskonale przygotowani do walki. Ponieważ sport ten jest niebezpieczny dla zdrowia i życia ze względu na liczne wypadki, każdą transmisję z zawodów poprzedza komunikat o tym, by nie próbować typowych zachowań i chwytów w tej formie rywalizacji. W wielu krajach prawo zabrania pokazywania transmisji z walk przed godziną 23:00. W niektórych stanach USA dzieci nie są wpuszczane na gale. Restrykcje takie były skutkiem procesu nieletniego amerykańskiego chłopca, który zabił swojego kilkumiesięcznego kuzyna naśladując zachowanie zapaśników. Od tej pory liczne organizacje rodziców prowadzą kampanię przeciw federacjom zapaśniczym.

[edytuj] Podział na postacie i style walki

[edytuj] Postacie

W wrestlingu istnieje podział na 3 główne postaci:

• Heel - jest czarnym charakterem, publiczność rzadko jest mu przychylna, choć zdarzają się wyjątki. Zawodnicy ci często "oszukują" w walce by zwyciężyć, np. używają przedmiotów, żeby znokautować przeciwnika. Takimi zawodnikami są m.in.: Christian, Alberto Del Rio, The Miz lub Mark Henry, Cody Rhodes, Kane.
• Face - jest pozytywnym bohaterem, publiczność w walkach jest często po ich stronie. Do takich należą np.: Sheamus, John Cena, Rey Mysterio, CM Punk.

• Baby Face - to Face'owie uwielbiani przez dzieci np. John Cena, Rey Mysterio lub Kofi Kingston.

• Tweener - jest postacią łączącą cechy heel'a i face'a. Publiczność zwykle jest po ich stronie, ale zawodnicy ci, czasami stosują nieczyste zagrania. Są to m.in.: Randy Orton, The Undertaker, R-Truth, lub Jeff Hardy.

Podział ten nie jest stały, zawodnik będący heelem może z czasem zostać face'em lub odwrotnie. Zabieg tego typu określa się jako heel turn kiedy face staje się heelem, zaś kiedy heel staje się facem wtedy zabieg ten nazywany jest face turnem.

[edytuj] Style

• High Flyers – przez większość walki wykonują efektowne skoki (z lin, narożników), wygrywają przez swoją zwinność np.: Sin Cara, Rey Mysterio, Kofi Kingston.
• Brawler – akcje tych zawodników polegają na ciosach i kopnięciach, prawie w ogóle się nie broniąc, należą do nich: Stone Cold, CM Punk, The Rock, Randy Orton , J.Cena
• Power – należą do nich zawodnicy o dużej masie ciała. Specjalizują się w silnych rzutach przeciwnikiem na matę, np.: Big Show, Mark Henry, Kane, Ezekiel Jackon, The Undertaker.
• Technicy – używają głównie submissionów (poddań) oraz chwytów technicznych, także z zapasów amatorskich, np.: Bret Hart, Daniel Bryan, William Regal, Chris Benoit.
• "Styl amerykański" – to styl łączący powyższe 4 style, z którego powstał piąty. Zwykle wrestlerzy, którzy preferują ten styl są main eventerami. Np.: Shawn Michaels, Triple H, Ric Flair.

Leader- są to zawodnicy wykorzystujący swoją brutalność i używający niedozwolonych chwytów, bolesnych rzutów i bicie przeciwnika wszystkim czym się da. Najczęściej są to heele.

[edytuj] Federacje zawodowych zapasów

• World Wrestling Entertainment (WWE)
• Naked Women's Wrestling League (NWWL)
• Total Nonstop Action Wrestling (TNA)
• Florida Championship Wrestling (FCW)
• Ohio Valley Wrestling (OVW)
• Juggalo Championship Wrestling (JCW)
• Ring of Honor (ROH)
• Combat Zone Wrestling (CZW)

[edytuj] Polskie federacje pro-zapaśnicze

• Do or Die Wrestling (DDW) – pierwsza federacja w Polsce, założona przez Daniela Austina (Don Roid)
• Total Blast Wrestling (TBW) – założona w grudniu 2009, przez znanego polskiego komentatora wrestlingu i zapaśnika – Andrzeja Suprona.

Ponadto w Polsce funkcjonują organizacje nieformalne, organizujące własne gale we własnym zakresie ("prowizoryczne") oraz szkolące młodych wrestlerów. Do tego typu federacji można zaliczyć Wołowską Federację Wrestlingu (WFW) bądź Dolnośląską Scenę Wrestlingu (DSW).

[edytuj] Zobacz też

• Rozrywka sportowa
• Zapasy
• Grappling

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Wrestling

• Oficjalna strona Total Nonstop Action Wrestling (ang.)
• Oficjalna strona World Wrestling Entertainment (ang.)
• Kalendarium wrestlingu od 1873 roku do dziś
• Lista zawodników, którzy zmarli przed 50. w ostatnich 10 latach (ang.)
• Rozwój Profesjonalnego wrestlingu w Polsce. (pol.)
• Słowniczek