 | Ten artykuł od 2012-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Zakerzonie (Zakerzonia, ukr. Закерзоння) – nazwa nadana przez część historyków ukraińskich ziemiom leżącym na zachód od tzw. linii Curzona, które według nich znajdują się na dawnym etnicznym i historycznym terytorium ukraińskim.
Termin "Zakerzonie" został pierwszy raz użyty przez ukraińskich historyków emigracyjnych po II wojnie światowej, później (po uzyskaniu niepodległości przez Ukrainę w 1991 roku) zgodnie z kreowaną ukraińską polityką historyczną został przejęty przez historyków na Ukrainie, a także współczesne ukraińskie środowiska nacjonalistyczne uważające Zakerzonie za "ziemie ukraińskie"[1].
Termin "Zakerzonie" obejmuje część obszaru obecnego województwa podkarpackiego oraz drobne części małopolskiego i lubelskiego. Tereny te były zamieszkane głównie przez ludność polską, natomiast mniejszość narodową stanowili na nich m.in. Łemkowie, Bojkowie, Ukraińcy.
Nazwę "Zakerzoński Kraj" nosiły w strukturze organizacyjnej OUN tereny znajdujące się w pojałtańskich granicach Polski.
Spis treści |
Ukraińcy określali Zakerzonie mianem ziem "etnicznie ukraińskich", powołując się zarówno na argument znacznego odsetka ludności ukraińskiej (do której niesłusznie zaliczali także Rusinów, Łemków, Bojków[potrzebne źródło]) na niektórych obszarach, a także przywoływali tysiącletnie powiązania tych terenów z "ziemiami ukraińskimi" identyfikując się tym samym ze spuścizną czasów Rusi Kijowskiej. Na terenie większości powiatów do których rościli sobie pretensje Ukraińcy (szerząc zasadę słuszności etnicznej) ludność ukraińska stanowiła niewielki odsetek ogółu mieszkańców, było tak m.in. pod Rzeszowem, a także w powiatach biłgorajskim, chełmskim, hrubieszowskim, krasnostawskim, tomaszowskim i zamojskim gdzie łącznie w tych powiatach zamieszkiwało podczas I w. św. 487.343 osoby, z czego 457.500 (94%) stanowili Polacy[2] , natomiast pozostałe 6% (29.843 osób) to przedstawiciele innych narodowości[3]. Podobnie sytuacja kształtowała się w zachodnich powiatach do których pretensje wysuwali Ukraińcy.
Za "etnicznie ukraińskie" ziemie Ukraińcy uznawali m.in. obecne powiaty:
Za swoje ziemie etniczne uważali również wschodnią część województwa lubelskiego z dzisiejszymi powiatami:
aż po Lublin.
Po wyparciu Niemców i zajęciu wymienionych terenów przez wojska radzieckie w ostatnim kwartale 1944 rozpoczęła się akcja wysiedlania ludności ukraińskiej do ZSRR. Akcji tej z wielką siłą przeciwstawiły się jednostki OUN-B, UPA, i SKW, niszcząc siedziby komisji przesiedleńczych, atakując garnizony wojskowe i posterunki MO, niszcząc stacje i infrastrukturę kolejową. Kres działalności OUN i UPA na tym terenie położyła Akcja "Wisła" w 1947 oraz działalność NKWD.
Granice wyznaczały :
„Zakierzoński Kraj” OUN był kierowany przez „Stiaha” i dzielił się na trzy okręgi:
Oddziały UPA walczące na terenie „Zakerzonia” podlegały VI Okręgowi Wojskowemu „Sian”, który dzielił się na odcinki taktyczne odpowiadające w przybliżeniu nadrejonom OUN.
