| Zjednoczenie Patriotyczne "Grunwald" | |
| Przewodniczący | Franciszek Cymbarewicz |
| Rok założenia | 1980 |
| Zakończenie działalności | 1995 |
| Rodzaj stowarzyszenia | Stowarzyszenie |
| Członkowie | ok. 1200 |
| Zasięg | Polska |
Zjednoczenie Patriotyczne "Grunwald" – polskie stowarzyszenie polityczne o charakterze nacjonalistycznym, zrzeszającym działaczy narodowych, którzy akceptowali PRL-owską rzeczywistość lat 80. Istniało od 1981 do 1995.
Spis treści |
Pomysł powołania Zjednoczenia Patriotycznego "Grunwald" powstał w kręgu osób o poglądach narodowych, które 8 marca 1981 w reakcji na rocznicową sesję, zorganizowaną przez "Solidarność" na Uniwersytecie Warszawskim, w której uczestniczyli naukowcy żydowskiego pochodzenia zmuszeni do emigracji po marcu 68' (m.in. prof. Zygmunt Bauman, prof. Włodzimierz Brus), zebrali się przy ul. Koszykowej, upamiętniając ofiary zbrodni stalinowskiego Urzędu Bezpieczeństwa w latach 1944-1956. Trzymali oni w rękach tablice z nazwiskami zamordowanych – m.in. generała Emila Fieldorfa "Nila", szefa Kedywu AK oraz tych prokuratorów, którzy skazywali ich na śmierć, a którzy byli pochodzenia żydowskiego. W wiecu uczestniczyli m.in. Bohdan Poręba, Stanisław Skalski, Kazimierz Studentowicz, Tadeusz Bednarczyk, Zygmunt Walter-Janke, Wit Gawrak i Józef Kossecki. Wszyscy oni byli członkami - założycielami stowarzyszenia.
Zjednoczenie Patriotyczne "Grunwald" zostało zarejestrowane kilka tygodni później. Zrzeszało ono głównie osoby bezpartyjne, ale działało w porozumieniu z frakcją PZPR (tzw. "beton" lub frakcja Albina Siwaka). Wspierane było przez Komitet Warszawski PZPR i takich działaczy, jak Stefan Olszowski, Stanisław Kociołek czy Walery Namiotkiewicz. Pozostawało za to w ostrym konflikcie ze środowiskiem związanym z Mieczysławem Rakowskim i jego "Polityką".
W swej działalności stowarzyszenie podnosiło przede wszystkim krytykę części czołowych działaczy "Solidarności" takich jak Jacek Kuroń, Adam Michnik czy Bronisław Geremek, wypominając im albo działalność w organizacjach komunistycznych okresu stalinowskiego albo rodzinne związki z przedstawicielami ówczesnego reżimu. "Grunwald" nagłośnił m.in. działalność sędziego Stefana Michnika. "Grunwald" przekonywał, że działalność tzw. "doradców z Warszawy" działających przy "Solidarności" ma jedynie na celu wykorzystanie robotników oraz przejęcie władzy przez to środowisko.
Formalnym organem stowarzyszenia był wydawany co miesiąc "Biuletyn Informacyjny Zjednoczenia Patriotycznego Grunwald", ale jego członkowie publikowali na łamach tygodników "Rzeczywistość", "Płomienie", "Żołnierz Wolności". Stowarzyszenie zgłosiło akces do PRON i poparło stan wojenny.
W szczytowym okresie działania "ZP Grunwald", który przypadł na rok 1981, należało do niego około 1200 osób, w tym wielu wojskowych i oficerów MO (zwłaszcza rezerwistów i w stanie spoczynku), związanych ze środowiskiem "moczarowców" (choć sam Mieczysław Moczar odcinał się od działalności "Grunwaldu"). "ZP Grunwald" zdobyło wpływy w części branżowych związków zawodowych (np. w Hucie Warszawa). W kolejnych latach "ZP Grunwald" straciło poparcie ze strony dotąd mu sprzyjającej części działaczy PZPR, a wraz z nim swój pierwotny impet, ulegając dezintegracji i podziałom[potrzebne źródło]. Od 1981 stowarzyszenie oprócz comiesięcznego biuletynu "Grunwald" zaczęło wydawać również książki. Od 1983 publikacje te były wznawiane przez zbliżone do środowiska ZP Grunwald wydawnictwo "Unia Nowoczesnego Humanizmu", założone przez prof. SGPiS Władysława Brulińskiego. Publikował on również aktualną publicystykę Jędrzeja Giertycha. Staraniem ZP "Grunwald" wydane zostały książki Tadeusza Bednarczyka na temat pomocy Polaków dla Żydów w okresie II wojny światowej oraz niektóre dzieła Romana Dmowskiego. Autorem taktyk propagandowych Zjednoczenia był Józef Kossecki.
Po 1989 część jego działaczy pozostających aktywnymi politycznie związała się z kilkoma Stronnictwami Narodowymi, Partią X Stana Tymińskiego (Kossecki był przewodniczącym tej partii w latach 1995-99), a później z Przymierzem Samoobrona. Działali w stowarzyszeniu "Nie dla Unii Europejskiej" oraz w ruchu panslawistycznym (tzw. "moskiewskim" i "smoleńskim"). Tadeusz Bednarczyk współpracował z Leszkiem Bublem. Kilku z nich – jak Edward Prus, Bednarczyk, Szcześniak stali się publicystami Radia Maryja. Część dawnych działaczy ZP "Grunwald" publikowała w "Tygodniku Ojczyzna", "Myśli Polskiej", a następnie – w "Naszym Dzienniku".
Najważniejszymi działaczami ZP "Grunwald" byli:
