Zmienność poziomu morza – zmiany poziomu morza w geologicznej skali.
Obecny poziom morza, przyjmowany jako stały punkt odniesienia, jest czasowo bardzo niestały. W ciągu ostatnich 100 lat poziom oceanów podniósł się o 20 cm. Rozróżniamy izostatyczną i eustatyczną zmienność poziomu mórz. W tym artykule opisywana jest zmienność eustatyczna.
Średni poziom morza może zmienić się poprzez wiązanie wielkiej ilości wody światowego oceanu na powierzchni kontynentów w czaszach lądolodów podczas zlodowaceń i uwalnianie jej podczas ociepleń (interglacjałów).
Podczas ostatniego zlodowacenia (115 do 11,5 tys. lat temu) najniższy poziom oceanu miał miejsce ok. 25-20 tys. lat temu. Dane te są mierzone bezpośrednio i estymowane na podstawie potencjalnej objętości lądolodów, przy czym lądolód skandynawski, ze względu na objętość, odgrywał tu o wiele mniejszą rolę niż lądolód północnoamerykański i lodowce antarktyczne.
W skali geologicznej obecny poziom morza jest niski, niższy o 150-400 m od maksymalnych. Gdyby stopiły się wszystkie lądolody, podniósłby się o 67,5 m[potrzebne źródło] ponad obecny poziom morza. Wyższe geologicznie poziomy morza zawiązane były z rozmieszczeniem, a głównie rozpłaszczeniem kontynentów. Im bardziej lądy są wypiętrzone, tym niższy jest poziom oceanu. Erozja powoduje zasypywanie morza i podnoszenie jego poziomu, wypiętrzanie gór, odwrotnie, jego obniżanie. Kontynenty co najmniej dwa razy zebrały się razem i podzieliły [1].
Najniższy poziom oceanów był wtedy, gdy cała ziemia zamarzła ostatnio około 600 mln lat temu.
Spis treści |
O poziomie mórz wnioskujemy bezpośrednio poprzez badanie geologicznych śladów linii brzegowej, formowanie się delt rzek i dolin wyżłobionych w dnie morskim, rozwój raf koralowców czy erozję wynurzonych raf, pozostałości organizmów przybrzeżnych, nawarstwienia skał osadowych i nadmorskich piasków. Dane te muszą być przeliczone z uwzględnianiem potencjalnych izostzji. Cennych pośrednich informacji dostarczają dane klimatologiczne. Warstwy lodu zaległego od 200 tys. lat, kwaterowanego w lodzie powietrza, a w nim metanu i CO2. Dodatkowo aktywność wulkanów, których potężne eksplozje zakłócają cykle lodowcowe, przyspieszając zlodowacenie. Badania astrofizyczne innych gwiazd i Słońca pozwalają modelować i lepiej zrozumieć aktywność słoneczną i jej wpływ na cykle zmian poziomu mórz. Oscylacje osi ziemi i będąca ich wynikiem precesja gwiazd odgrywa istotną, jeśli nie główną rolę w cyklach zlodowaceń, a więc i w oscylacjach poziomu mórz.
Zbadano setki cykli związanych z wypiętrzaniem i topnieniem lodowców. Jest to proces cykliczny, odwieczny, niewiele zależny od człowieka.
Obecnie mamy wysoki poziom oceanów. Stan taki trwał w ostatnim milionie lat stosunkowo krótko (15%). Zwiększona koncentracja CO2 może zachować tę ciepłą "koniunkturę".
Im dawniejszy okres, tym dane mniej precyzyjne. Okresy i fakty potwierdzające zebrane dane:
Średni wzrost poziomu mórz to 1,8 mm/rok. Roczne przypływy od 0,8 do 3,3 mm/rok
Generalnie stabilny poziom. Powolne podnoszenie o 5 m. Średnio 0.6 mm/rok.
Poziom -120 do -150 m według różnych ocen obciążonych izostatycznymi błędami.
Poziom mórz był zbliżony do obecnego, potem oscylująco malał.
Poziom wyższy o 6 m od obecnego. Rafy na wyspie Kaikos są 3 m ponad poziomem morza. Na Bahama klify nadmorskie mają falami wyżłobione nisze 6 m n.p.m.
Cykliczne oscylacje. W granicach 150 m.
| |||||||||||||||||||||||||||
