Zorza (mitologia)

Zorza – żeńskie bóstwo słowiańskie związane z kultem jutrzenki i planety Wenus. Istnienie Zorzy potwierdzone jest jedynie w folklorze, gdzie określana jest także imionami Gwiazda Poranna, Zorza Zaranna, Porenica, Zarnica, Zora, Dennica, Danica, Śvitivka, Pierworadka.

Zorza jest powiązana z indoeuropejskim kultem dziewicy-bogini Jutrzenki (por. grecka Eos). Folklor, głównie południowosłowiański, przedstawiał ją najczęściej jako córkę Nieba, siostrę Słońca i siostrę lub narzeczoną Księżyca. W Polsce kult Gwiazdy Wieczornej (Wenus) wiązano z pasterstwem, gdyż wyznaczała ona czas żerowania bydła. Miała też chronić młode małżeństwa i dzieci. W folklorze jej kult często łączony był z kultem maryjnym, gdzie Zorza miała stanowić gwiazdę lub koronę Maryi.

[edytuj] Bibliografia

• Słownik stereotypów i symboli ludowych. Jerzy Bartmiński (red.). T. 1: Kosmos. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996. 
• Zorian Dołęga Chodakowski: O Słowiańszczyźnie przed chrześcijaństwem oraz inne pisma i listy. Warszawa: 1967. 
• Stanisław Czernik: Trzy zorze dziewicze. Wśród zamawiań i zaklęć. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1968. 
• Andrzej Szyjewski: Religia Słowian. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2003. 

e Mitologia Słowian Bóstwa Chors • Czarnogłów • Zorza • Dażbóg • Dodola • Jarowit • Jaryło • Marzanna • Mokosz • Perepłut • Perun • Pizamar • Porewit • Prowe • Radogost • Rod • Rugewit • Simargł • Strzybóg • Swarożyc • Swaróg • Świętowit • Trojan • Trzygłów • Weles Demony i duchy ażdacha • bannik • bełt • bies • bobo • boginka • brzeginia • chała • czart • ćmok • dobrochoczy • domowik • dworowy • dydko • dziwożona • gumiennik • kikimora • kłobuk • korgorusze • latawiec • leszy • licho • mamuna • nocnica • nawie • ognik • płanetnik • pokuć • polewik • południca • północnica • poroniec • rokitnik • rusałki • skarbnik • skrzak • spor • stopan • strzyga • topielica • uboże • utopiec • wampir • wieszczy • wietrzyca • wiły • wodnik • zmora Postacie mitologiczne Lel i Polel Inne Baba Jaga • Dola • rodzanice • wilkołak • żmij Miejsca kultu Arkona • Feldberg • Lubomia • Łysa Góra • Ślęża • Radogoszcz • Radunia