Zraz – w ogrodnictwie i leśnictwie jest to tzw. komponent szczepienia, czyli część rośliny, którą naszczepia się na podkładce. W wyniku szczepienia, polegającego na sztucznym połączeniu dwóch odrębnych organizmów roślinnych, powstaje nowy organizm roślinny łączący cechy obu tych organizmów.
Zraz jest częścią szlachetną nowego organizmu. Pochodzi więc od gatunku, odmiany lub formy, która jest dla hodowcy interesująca, którą chce on otrzymać i która dzięki zaszczepieniu na odpowiedniej podkładce, uzyska cechy pozwalające na jej wzrost i rozwój, w sposób przez niego pożądany.
Podkładka będzie służyła za system korzeniowy rośliny powstałej przez zrośnięcie dwóch organizmów - podkładki i zraza. Po zrośnięciu tych dwóch komponentów powstaje szczep. Właściwości podkładki wpływają w znaczącym stopniu na cechy szczepu.
Zrazy pobiera się tylko ze zdrowych roślin matecznych. Wybierane są takie rośliny, które posiadają wszystkie cechy właściwe dla gatunku czy odmiany, rozmnażanej metodą szczepienia. Ponadto muszą cechować się zdrowiem i odpornością na choroby i suszę. Pędy pobierane na zrazy należy pozyskiwać z części rośliny matecznej, która była dobrze nasłoneczniona. Same pędy na zrazy powinny być dobrze rozwinięte i zdrowe. Po ich pobraniu należy odpowiednio je opisać i zabezpieczyć. Nie można dopuścić do przemarznięcia czy zwiędnięcia zrazów.
