| Zygmunt Luksemburski z łaski Bożej cesarz rzymski, po wieki August, król Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Ramy, Serbii, Galicji, Lodomerii, Kumanii i Bułgarii | |
 | |
| Cesarz Rzymsko-Niemiecki | |
| Okres panowania | od 31 maja 1433 do 15 lutego 1437 |
| Poprzednik | Karol IV Luksemburski |
| Następca | Fryderyk III Habsburg |
| Król Niemiec | |
| Okres panowania | od 21 lipca 1411 do 15 lutego 1437 |
| Poprzednik | Ruprecht Wittelsbach |
| Następca | Albrecht II Habsburg |
| Król Węgier | |
| Okres panowania | od 31 marca 1387 do 15 lutego 1437 |
| Poprzednik | Karol II z Durazzo |
| Następca | Albrecht II Habsburg |
| Król Czech | |
| Okres panowania | od 16 sierpnia 1419 do 15 lutego 1437 |
| Poprzednik | Wacław IV Luksemburski |
| Następca | Albrecht II Habsburg |
| Król Włoch | |
| Okres panowania | od 25 listopada 1431 do 15 lutego 1437 |
| Poprzednik | Ludwik IV Bawarski |
| Następca | Karol V Habsburg |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Luksemburgowie |
| Urodzony | 14 lub 15 lutego 1368 |
| Zmarł | 9 grudnia 1437 |
| Ojciec | Karol IV Luksemburski |
| Matka | Elżbieta Pomorska |
| Żona | Maria Andegaweńska Barbara Cylejska |
| Dzieci | Elżbieta |
 Galeria w Wikimedia Commons | |
Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, cesarz rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).
Trzeci i ostatni cesarz z dynastii Luksemburskiej. Drugi syn cesarza Karola IV Luksemburskiego oraz jego czwartej żony – Elżbiety Pomorskiej. Prawnuk Kazimierza III Wielkiego, króla Polski. Przyrodni brat Wacława IV, króla Czech i Niemiec.
Spis treści |
Ocena panowania tego władcy pozostaje wciąż gorącym tematem dyskusji wielu historyków – są wśród nich tacy, którzy wychwalają postawę Zygmunta jako obrońcy chrześcijaństwa – władcy, który pragnął zjednoczyć świat chrześcijański, aby ten mógł skuteczniej przeciwstawić się naporowi potęgi muzułmańskiej, jak również narastającym ruchom protestanckim. Oponenci nie negują tego poglądu, zarzucają jednak Zygmuntowi Luksemburskiemu wykorzystywanie religijnych instrumentów dla realizacji planów dynastycznych domu luksemburskiego oraz własnych nacjonalistycznych tendencji. Obie strony zgadzają się z tym, że Zygmunt Luksemburski był osobą o wysokiej inteligencji, władcą niezwykle energicznym, o wygórowanych ambicjach. Przyczyn niepowodzeń tego nietuzinkowego władcy upatruje się zarówno w sprzecznościach jego charakteru, jak i w utopijności podejmowanych przez niego przedsięwzięć.
Faktem jest, że polityka prowadzona przez Zygmunta doprowadziła do licznych wojen, a w ostatecznym rezultacie przyczyniła się do znacznego osłabienia rządzonych przez niego państw.
Był on duchowym i militarnym przywódcą kilku krucjat, które na ogół kończyły się klęską oraz wyprawy przeciw Turkom otomańskim.
W 1396 r. poniósł porażkę w bitwie pod Nikopolis, w 1428 r. – pod Golubacem (Gołąbcem).
Wyprawiał się również przeciw czeskim husytom i poniósł porażki pod Witkowem i pod Pragą w 1420 r., pod Niemieckim Brodem w 1422 r., pod Uściem w 1426 r., pod Tachowem w 1427 r. i pod Domażlicami 1431 r.
Przyczynił się znacznie do zwołania soboru w Konstancji w 1414 r. i odegrał podczas niego istotną rolę, doprowadzając do zakończenia Wielkiej Schizmy kościoła katolickiego. Miał udział w schwytaniu czeskiego prekursora protestantyzmu Jana Husa, w efekcie czego ten został osądzony i spalony na stosie.
Prowadzone przez niego wojny wymagały ogromnych nakładów finansowych. Szukając pokrycia dla tych wydatków wyprzedawał dobra królewskie i cesarskie oraz zaciągał liczne długi i nakładał nadmierne podatki
Spędzając większość czasu poza rządzonym przez siebie krajem niewiele zajmował się jego administracją – powołał do tego celu urząd palatyna, który miał to robić w jego zastępstwie.
Nielubiany przez swych węgierskich poddanych starał się zjednać sobie wpływowych popleczników poprzez wynoszenie ich do godności magnackich, doprowadził tym do nadmiernego wzrostu ich znaczenia oraz skłócenia z resztą szlachty węgierskiej; nałożył ogromne podatki na magnatów, ci zaś przenieśli ten ciężar na niższą szlachtę, a ta z kolej na chłopstwo, co doprowadziło do chłopskiego powstania w Transylwanii. Wykorzystując dla swych imperialnych celów ekonomiczne, militarne i polityczne zasoby Węgier, wyczerpał ten kraj tak skutecznie, że jego znaczne osłabienie przyczyniło się do późniejszego uzależnienia od Turcji.
Królem Czech został w momencie śmierci Wacława IV 16 sierpnia 1419 roku. Jego przewrotne postępowanie wobec Jana Husa podczas soboru w Konstancji, które doprowadziło do spalenia Husa na stosie, wzbudziło powszechne oburzenie i wywołało gwałtowny sprzeciw Czechów wobec zamiaru objęcia przez niego tronu czeskiego. Przy użyciu wojsk niemieckich i węgierskich zajął stolicę Czech i 28 lipca 1420 roku został koronowany przez arcybiskupa Pragi w Pradze. Niedługo potem atak mieszczan oraz husyckiej armii na zamek zmusił go do ewakuacji. Doprowadziło to w 1420 r. do nasilenia wyniszczających ten kraj wojen husyckich. Tron czeski Zygmunt uzyskał dopiero w 1436 r. na skutek zdrady kalikstynów (utrakwistów), jednego z ugrupowań husyckich.
20 września 1410 roku trzech elektorów ogłosiło Zygmunta królem rzymskim (niemieckim), jednak pozostali później wybrali Jodoka Morawskiego. 21 lipca 1411 roku, już po śmierci Jodoka, Zygmunt został wybrany przez pełną kurię elektorską. W elekcji brał udział on sam jako margrabia Brandenburgii, jego brat Wacław IV jako król Czech, książę Saksonii Rudolf III Wettyn, hrabia-palatyn Renu Ludwik III Wittelsbach, arcybiskup Moguncji Jan II z Nassau, arcybiskup Kolonii Werner von Falkenstein oraz arcybiskup Trewiru Fryderyk III von Saarwerden. Koronował się w Akwizgranie 8 listopada 1414 roku. 25 listopada 1431 roku w Mediolanie koronował się na króla Włoch, które także wchodziły w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Cesarzem rzymskim (niemieckim) został 31 maja 1433 roku, kiedy to koronował go w Rzymie papież Eugeniusz IV. Za jego panowania w Rzeszy Niemieckiej umocniły się nowe potęgi terytorialne; Brandenburgia i Saksonia.
Zygmunt planował rozbiór Polski, za pośrednictwem księcia opolskiego Władysława Opolczyka. Plan rozbioru, przedstawiony został wielkiemu mistrzowi zakonu krzyżackiego – Konradowi Wallenrodowi w 1392 r. Przewidywał on rozbiór Polski pomiędzy Rzeszę Niemiecką, Węgry, zakon krzyżacki i margrabiego Moraw.
Plan ten nie został zrealizowany, gdyż sprzeciwili się mu Krzyżacy. W 1410 roku wojska Zygmunta pod dowództwem Ścibora ze Ściborzyc najechały ziemię sądecką. 8 listopada 1412 roku Zygmunt Luksemburski przekazał Polsce część Spisza, w tzw. zastaw spiski.
| 4. Jan Luksemburski | ||||||
| 2. Karol IV Luksemburski | ||||||
| 5. Elżbieta Przemyślidka | ||||||
| 1. Zygmunt Luksemburski | ||||||
| 6. Bogusław V | ||||||
| 3. Elżbieta | ||||||
| 7. Elżbieta Kazimierzówna | ||||||
Zygmunt był żonaty z Marią Andegaweńską i Barbarą Cylejską. Jego jedynym potomkiem była córka z drugiego związku – Elżbieta, małżonka Albrechta Habsburga.
| Poprzednik Karol IV Luksemburski |  | Margrabia-Elektor Brandenburgii 1378-1388 | | Następca Jodok z Moraw |
| Poprzednik Karol II |  | Król Węgier 1387-1437 | | Następca Albrecht II Habsburg |
| Poprzednik Jodok z Moraw | | Margrabia-Elektor Brandenburgii ponownie 1410-1415 | | Następca Fryderyk I Hohenzollern |
| Poprzednik Ruprecht Wittelsbach |  | Król Niemiec 1410-1437 | | Następca Albrecht II Habsburg |
| Poprzednik Karol IV Luksemburski |  | Cesarz Rzymski 1433-1437 | | Następca Fryderyk III Habsburg |
| Poprzednik Wacław IV Luksemburski |  | Król Czech 1419-1437 interregnum 1420-1436 1436-1437 | | Następca Albrecht II Habsburg |
| Poprzednik Jodok z Moraw |  | Margrabia Moraw 1411–1423 | | Następca Albrecht II Habsburg |
